Devralınan Projede İlk Yapılması Gereken 5 Adım

Devralınan Projede İlk Yapılması Gereken Nedir?

Yazılım geliştirme sürecinde devralınan projelerle karşılaşmak kaçınılmazdır. Önceki geliştirici veya ajans tarafından teslim edilen bir projeyi üstlenmek, ilk bakışta korkutucu olabilir. Ancak doğru bir başlangıç stratejisiyle bu süreci kontrollü ve verimli hale getirebilirsiniz. Ben 25 yılın üzerinde saha deneyiminde, çok sayıda devralınan projeyi baştan sağlamlaştırdım. Bu makalede, bir projeyi devralırken ilk olarak yapılması gereken adımları, işletme sahibinin ve teknik ekibin perspektifinden anlatıyorum.

1. Projenin Mevcut Durumunu Eksiksiz Belgelemek

Bir projeyi devraldığınızda ilk adım, nedir bu sistem, nasıl çalışıyor, kimleri etkiliyor sorularına cevap almaktır. Dokümantasyonun çoğu zaman eksik veya güncel olmadığını unutmayın.

Yapılması gerekenler:

• Yazılım mimarisini anlamak: Projenin hangi teknolojilerle yapıldığı, veritabanı şeması, harici bağlantılar (API'ler, ödeme sistemleri vs.)
• Veritabanı yedeklerini kontrol etmek: Son yedek ne zaman alınmış? Yedekleme süreci otomatikmiş? Bir sorun yaşandığında geri dönüş mümkün mü?
• Sunucu ve hosting bilgilerini toplamak: Alan adı kime ait? SSL sertifikası geçerli mi? Sunucu kaynakları yeterli mi?
• Müşteri listesi ve canlı kullanıcıları tespit etmek: Projeyi kaç kişi kullanıyor? Eğer bir e-ticaret sitesiyse günlük satış miktarı nedir?

Bu belgeleme işini bir ödevden ziyade hayat kurtaran bir sigortası olarak görün. Henüz hiçbir değişiklik yapmadan, mevcut durumun tam bir resimini çıkarın.

2. Kod İncelemesi ve Risk Analizi

Dokümantasyonu anladıktan sonra, kodun kendisine bakma zamanı gelir. Teknisyen olmayan iş ortaklarınız için: bu aşama, bir ev satın aldıktan sonra yapıyı mimar ile kontrol ettirmek gibidir.

Yapılması gerekenler:

• Teknik borç (Technical Debt): Kodda ne kadar çok hızlı çözümü var? Gelecekte sorun yaratacak geçici yamalar var mı?
• Güvenlik açıkları: Kullanıcı verileri güvenli saklı mı? Veritabanına karşı SQL injection ve XSS saldırılarına karşı korunulu mu?
• Performans sorunları: Site yavaş mı? Veritabanı sorguları optimize edilmiş mi?
• Bağımlılıklar ve kütüphaneler: Kullanılan yazılım paketleri güncel mi? Desteklenmesi sonlandırılmış (deprecated) bir versiyon mu kullanıyor?

Bu incelemeden sonra, acil müdahale gereken sorunlar ile orta-uzun vadede çözilebilecek sorunlar olmak üzere bir liste oluşturun. Mesela güvenlik açığı acil, ama kod stilinin düzeltilmesi geri veri olabilir.

3. Üretim Ortamında Test Yapılması

Çoğu devralınan proje, geliştirme ve canlı ortam arasında farklar içerir. Bunu anlamanız kritiktir.

• Veritabanı ve dosya sistemi kontrolü: Canlı sistem hangi dosya ve klasörlere yazma izni gerektiriyor?
• Günlük (log) dosyalarını incelemek: Son bir ay içinde hataların ne olduğu, ne sıklıkla oluştuğu
• Yedekleme ve geri dönüş testleri: Bir felaket senaryosu: yedekten geri dönebilir misiniz?
• Otomasyon ve cron jobları: Zamanlanmış görevler var mı? Sırasıyla çalışıyor mu?

Bu adımlar sırasında, hiçbir değişiklik yapmadan sadece gözlem yapın. Henüz ağızı kaldırmayın.

4. Önceki Geliştirici veya Ajanstan Bilgi Aktarımı

Eğer mümkünse, projeyi devralmanız öncesi veya sonrasında, iki-üç saat bir görüşme yapın. Dokümantasyonda yazılı olmayan şeyler vardır—mesela "bu admin hesabı özeldir, kimseye vermeyin" gibi.

Sorulması gereken sorular:

• Projenin en sorunlu bölümü nedir?
• Müşteri tarafından sık istenen değişiklikler nelerdir?
• Kod tabanında bilinen hatalar var mı?
• İş ortakları veya hizmet sağlayıcılar (API kullanıcıları vs.) kimlerdir?
• Gelecek sürüm planları var mıydı?

Eğer önceki ekip ile iletişim mümkün değilse, at least forum postları, issue tracker'lar veya müşteri feedbackini inceyin.

5. İletişim Protokolü ve Sorun Yönetim Sistemi Kurmak

Projeyi devralırken, yalnızca tekni değil, organizasyonu da düzenleyin. Müşteri veya iş ortağınızla net bir iletişim kanalı belirleyin.

• Acil durum için iletişim kişisi kimdir?
• Hata bildirimi nasıl yapılacak? (email, issue tracker, Slack vs.)
• Değişiklik istekleri ve güncellemeler ne zaman yayınlanacak?
• Haftalık veya aylık check-in toplantıları olacak mı?

Devralınan bir proje, başından itibaren müşteri güveni inşa etme fırsatıdır. Hızlı ve karamsar kararlar almamalısınız. Aksine, temeli sağlam hale getirerek uzun vadeli bir ilişki kurun.

Devralınan Projede Hemen Değişiklik Yapmayın

En yaygın hata: Yeni geliştirici veya ajans, devralınan projeyi hemen yeniden yazmaya kalkışmak. Bu yaklaşım risklidir ve gereksiz maliyete neden olur. Dijital dönüşüm maliyeti planlamamızda da belirttiğim gibi, sistemleri acele ile değiştirmek sakatlanmalarına yol açabilir.

Bunun yerine, stabil bir temele oturmak, riskleri tanımlamak ve öncelikleri belirlemek daha akılcıdır.

Alanya ve Antalya'da Devralınan Projeler

Bölgemizde (Alanya, Antalya ve Akdeniz Bölgesi) turizm, otelcilik, e-ticaret ve emlak işletmeleri, oldukça sık projelerini ajans değiştirmek durumunda kalırlar. Alanya Bilişim Hizmetleri'nde bu tür devralmalar düzenli olarak yapıyorum. Gördüğüm en sık sorun, önceki ajansan teslim ettiği projeye dökmek yerine onu devralana teslim etmesidir. Belgeler eksik, şifreler bilinmiyor, hatta kod çalıştırılamıyor durumda olabiliyor.

Eğer siz de böyle bir durumla karşı karşıya iseniz ve bölgedeyseniz, Instagram sayfamızdan projelerimize ve geçmiş işlere göz atabilirsiniz. Devralınan projeler konusunda pek çok deneyimim var.

Sonuç

Devralınan bir projeyi doğru şekilde başlatmak, yazılım geliştirme yolculuğunun geri kalanını belirler. Acele etmeden, mevcut durumu anlamakla başlayın. Kod incelemesi, risk analizi, test çalışmaları ve iletişim protokolü kurma, ilk haftaların odağı olmalıdır. Böylece, müşteri ya da iş ortağınızla sağlam bir ilişki kurarsınız ve gelecekteki sorunları minimize edersiniz.